Noam Chomsky on
Noam Chomsky interviewed by Paul Jay
The Real News Network, November 19, 2007
PAUL JAY, SENIOR EDITOR: ElBaradei, is the head of the International Atomic Energy Agency, stated quite definitively there is no evidence of a nuclear weapons program in
NOAM CHOMSKY, PROFESSOR OF LINGUISTICS, MIT: Well, if I can make a comment about the stated reasons, the very fact that we're discussing them tells us a lot about the sort of intellectual culture and moral culture in the
JAY: The sanctions that were just issued recently [are] the beginnings of a kind of act of war, this ratcheting up of the rhetoric right at a time when the IAEA is saying, in fact, Iran's cooperating in the process. But it's all coming down to this question of does Iran even have its right to enrich uranium for civilian nuclear, which in fact it has, under the non-proliferation treaty. But Bush in his last press conference, where he had his famous World War III warning, has said even the knowledge of having nuclear weapons we won't permit, never mind a civilian program. This puts
CHOMSKY: Just a couple of years ago, from 2004 through 2006,
JAY: The experts are saying, including ElBaradei and others, that if you can enrich uranium to something just under 5%, which is apparently what's needed for civilian purposes, you're most of the way there towards the technology of having a bomb, that once you have that enrichment technology, you're not that much further towards a bomb
CHOMSKY: Yeah, but that's true of every developed country in the world. Why pick out
PAUL JAY, SENIOR EDITOR: The vote over the Kyle-Lieberman amendment, the Senate resolution to declare the Iranian Revolutionary Guard a terrorist organization, essentially was followed up on by the administration when they did declare the Revolutionary Guard a terrorist organization and issued sanctions against three major Iranian banks. The reaction in the Democratic Party was interesting, Senator Clinton being the only presidential candidate in the Senate that voted for the resolution. All the other candidates both in and out of the Senate opposed it—quite a significant split, I would say, with Joe Biden and Senator Webb, who were very, very vocal, vocally against the resolution. What do you make of what this next Democratic, well, I should say, between now and the election, the leadership of the Democratic Party? And if we are looking at Senator Clinton as the next president, which if all things remain the same we probably are, what do you make of the Democratic Party and
NOAM CHOMSKY, PROFESSOR OF LINGUISTICS, MIT: The Democratic Party is somewhere in between the administration and overwhelming world opinion. I mean, the world is just appalled at the thought that the
JAY: There seems to be a division amongst at least the leadership of the Democratic Party on this question. Webb, Biden on one side and some others, certainly, you know, Edwards, Obama, Kucinich, Gravel. But in terms of leadership there seems to be a serious split with Senator Clinton signing on to this resolution.
CHOMSKY: There's a split between Gravel, Kucinich, and others like them and the rest of the Democratic Party, and then there's a split between them and the extreme hawks like Lieberman. But the question is one of degree. I mean, every viable candidate—I'm not talking about Gravel and Kucinich or Ron Paul—every viable candidate has said we have to keep the options open, meaning they are continuing the threats of military action against Iran. I don't know if anybody cares, but there is something called the U.N. Charter, which is a valid treaty that we're committed to which bars the threat or use of force. So they're all in violation of the Charter and they don't seem to care. The media don't seem to care. I mean, the media and the political class are isolated from both world opinion and even domestic opinion. And, yes, there are some variations within the Democratic Party over this as to how extreme they are. But its, all, almost all of it is just kind of like off the wall from an international point of view, except for people like Gravel and Kucinich.
Ecolinguistics emerged in the 1990’s as a new paradigm of linguistic research which took into account not only the social context in which language is embedded, but also the ecological context in which societies are embedded. Michael Halliday's 1990 paper New ways of Meaning: the challenge to applied linguistics is often credited as a seminal work which provided the stimulus for linguists to consider the ecological context and consequences of language. Among other things, the challenge that Halliday put forward was to make linguistics relevant to the issues and concerns of the 21st century, particularly the widespread destruction of ecosystems. The main example Halliday gave was that of ‘economic growth’, where he described how the orientation of the English language with regard to unmarked terms such as large, grow, tall, and good gives growth a positive aspect, despite the negative ecological consequences. Since Halliday's initial comments, the field of ecolinguistics has developed considerably, a recent development being the application of ecolinguistics to Education for Sustainability by the Language & Ecology Research Forum. The discipline of ecolingusitics is traditionally divided into two main branches, eco-critical discourse analysis and linguistic ecology (see Fill 1996), although this distinction has been criticized as reductionist (sEco-critical discourse analysis
Eco-critical discourse analysis
Eco-critical discourse analysis includes, but is not limited to, the application of critical discourse analysis to texts about the environment and environmentalism, in order to reveal underlying ideologies (eg, Harré et al 1999, Stibbe 2006, 2005a, 2005b). In its fullest formation, it includes analysis of any discourse which has potential consequences for the future of ecosystems, such as neoliberal economic discourse and discursive constructions of consumerism, gender, politics, agriculture and nature (eg, Goatly 2000, Stibbe 2004). Eco-critical discourse analysis does not just focus on exposing potentially damaging ideologies, but also searches for discursive representations which can contribute to a more ecologically sustainable society .
Linguistic ecology
Pioneered by Einar Haugen, this branch of linguistics uses the metaphor of an ecosystem to describe relationships and interaction among the diverse forms of language found in the world, and the groups of people who speak them. A healthy language ecology consisting of a wide diversity of forms of language is claimed to be essential for healthy ecosystems, since local ecological knowledge is built into local language varieties (see Mühlhäusler 1995).
قدر استاد
گفت استاد مبر درس از یاد
یاد باد آنچه به من گفت استاد
یاد باد آنکه مرا یاد آموخت
آدمی نان خورد از دولت یاد
هیچ یادم نرود این معنی
که مرا مادر من نادان زاد
پدرم نیز چو استادم دید
گشت از تربیت من آزاد
بس مرا منت استاد بود
که به تعلیم من اِستاد استاد
هر چه میدانست آموخت مرا
غیر یک اصل که ناگفته نهاد
قدر استاد نکو دانستن
حیف! استاد به من یاد نداد
گر بمردست، روانش پر نور
ور بود زنده، خدا یارش باد
(ايرجميرزا)

برگردان:حسن ناصری
سرم ابر کفآلود، درون و برونم دریا
من درخت گردویی هستم در پارک گولهانه
درخت گردویی پیر، پاره پاره و گره در گره
نه تو متوجه این هستی و نه پلیس
من درخت گردویی هستم در پارک گولهانه
برگهایم در آب همچون ماهی چست و چابک
برگهایم همچون دستمال ابریشم، نرم و لطیف
از چشمانت گلم، پاک کن اشکت را
برگهایم دستانم هستند، من یکصدهزار دست دارم
با صدهزار دست به تو میپیچم، به استانبول میپیچم
برگهایم چشمانم هستند، با شگفتی نگاه میکنم
با صدهزار چشم تو را تماشا می کنم، استانبول را تماشا میکنم
همچون صدهزار قلب میتپند، برگهایم میتپند
من درخت گردویی هستم در پارک گولهانه
نه تو متوجه این هستی و نه پلیس
برگردان اشعار زیر:حامد رحمتی
تو زیر تابش آفتاب
با چشمان سبزت
..............خواهی خوابید
من خمیده بر رویت
همچون تماشای هولناک ترین حادثه های کائنات
به تماشایت خواهم نشست.
Sen güneşin altında yeşil gözlerinle
……………. Yatacaksın
Ben üstüne eğilip senin
Ben kâinatın en müthiş hadisesini
Seyreder gibi seyredeceğim sen
از یک سیبب نیمی ما
نیمی دیگر دنیای بزرگ ما
از یک سیب نیمی ما
نیمی دیگر مردم ما
از یک سیب نیمی تو
نیمی من
هر دوی ما...
Bir elmanın yarısı biz
Yarısı bu koskoca dünya.
Bir elmanın yarısı biz
Yarısı insanlarımız.
Bir elmanın yarısı sen
Yarısı ben
İkimiz...
□
دوباره درباره ی باران
باران مانند گنجشک ها
به تکه های نان
که پاشیده ام بر ایوان تُک می زند
تُک تُک تُک
باران مانند گنجشک ها
ژوئن ١٩٥٨ پراگ
YİNE YAĞMUR ÜSTÜNE
Serçe kuşları gibi yağmur
Çinko dama serptiğim
Ekmek kırıntılarını
Yiyor telâşlı telâş, tıkır tıkır,
Serçe kuşları gibi yağmur.

تو بزرگي مث ِ شب.
اگه مهتاب باشه يا نه
تو بزرگي مث ِ شب.
خود ِ مهتابي تو اصلاً، خود ِ مهتابي تو.
تازه ، وقتي بره مهتاب و هنوز
شب ِ تنها
بايد
راه ِ دوري رو بره تا دم ِ دروازه ي روز
مث ِ شب گود و بزرگي
مث ِ شب.
تازه ، روزم كه بياد تو تميزي مث ِ شبنم
مث ِ صبح.
تو مث ِ مخمل ِ ابري
مث ِ بوي علفي
مث ِ اون ململ ِ مه نازكي :
اون ململ ِ مه
كه رو عطر ِ علفا ، مثل ِ بلاتكليفي
هاج و واج مونده مردد
ميون موندن و رفتن
ميون ِ مرگ و حيات.
مث ِ برفايي تو.
تازه آبم كه بشن برفا و عريون بشه كوه
مث ِ اون قله ي مغرور و بلندي
كه به ابراي ِ سياهي و به باداي ِ بدي مي خندي ...
من باهارم تو زمين
من زمينم تو درخت
من درختم تو باهار
ناز انگشتاي بارون تو باغم مي كنه
ميون جنگلا تاقم مي كنه.
" احمد شاملو "
چهارشنبه آخر سال ( چهار شنبه سوري )
يکي از آيينهاي نوروزي امروز - که بايستي آميزه اي از چند رسم متفاوت باشد - " مراسم چهارشنبه سوري " است که در برخي از شهرها آن را چهارشنبه آخر سال گويند. دربارهً چهارشنبه سوري، کتاب ها و سندهاي تاريخي، مطلبي يا اشاره اي نمي يابيم و تنها در اين قرن اخير، يا دقيق تر، در اين نيم قرن اخير است که مقاله ها و پژوهشهاي متعددي در اين باره منتشر شده و يا در نوشته هاي مربوط به نوروز به چهارشنبه سوري نيز پرداخته اند.
برگزاري چهارشنبه سوري، که در همهً شهرها و روستاهاي ايران سراغ داريم، بدين صورت است که شب آخرين چهارشنبهً سال ( يعني نزديک غروب آفتاب روز سه شنبه )، بيرون از خانه، جلو در، در فضايي مناسب، آتشي مي افروزند، و اهل خانه، زن و مرد و کودک از روي آتش مي پرند و با گفتن : " زردي من از تو، سرخي تو از من "، بيماري ها و ناراحتي ها و نگراني هاي سال کهنه را به آتش مي سپارند، تا سال نو را با آسودگي و شادي آغاز کنند. تا زماني که از ظرف هاي سفالين چون، کاسه و بشقاب و کوزه، در خانه استفاده مي شد، پس از خانه تکاني، کوزهً کهنه اي از پشت بام خانه به کوچه مي انداختند؛ کوزه اي که در آن آب و چند سکه ريخته بودند. اسفند دود کردن و آجيل خودرن، فال گرفتن، " فال گوش " ( در کوي و گذر به حرف عابران گوش دادن و از مضمون آن ها براي نيت خود تفاًول زدن. ) و " قاشق زني " ( معمولا زنان روي خود را مي پوشانند و با قاشق، يا کليد به خانه ها در مي زنند، صاحب خانه شيريني، ميوه و يا پول در ظرف آنها مي گذارد. ) نيز از باورها و رسم هايي است که به ويژه در بين نوجوانان، هنوز به کلي فراموش نشده است؛ و اين رسم ها و باورها در شهرهاي مختلف با يکديگر متفاوت اند.
بي گمان چهارشنبه سوري از رسم هاي کهن پيش از اسلام نيست. در آن زمان هر يک از روزهاي ماه را نامي بود، نه روزهاي هفته را. استاد پورداود در اين باره مي نويسد : آتش افروزي ايرانيان در پيشاني نوروز از آيين هاي ديرين است ( ... ) شک نيست که افتادن اين آتش افروزي به شب آخرين چهارشنبهً سال، پس از اسلام رسم شده است. چه ايرانيان شنبه و آدينه نداشتند ( ... ) روز چهارشنبه يا يوم الاربعاء نزد عرب ها روز شوم و نحسي است. جاحظ در المحاسن و الاضداد آورده : والاربعاء يوم ضنک و نحس. اين است که ايرانيان آيين آتش افروزي پايان سال خود را به شب آخرين چهارشنبه انداختند تا پيش آمدهاي سال نو از آسيب روز پليدي چون چهارشنبه بر کنار ماند.
در باورهاي عاميانه، چهارشنبه روزي نامبارک است. سفر نبايستي کردن شب چهارشنبه، به احوال پرسي مريض نبايستي رفت. و منوچهري گويد:
چهارشنبه که روز بلاست باده بخور به ساتکين مي خور تا به عافيت گذرد
آتش افروختن شب چهارشنبهً آخر سال، يا چهارشنبه آخر صفر را، برخي به قيام مختار نسبت مي دهند : مختار سردار معروف عرب وقتي از زندان خلاصي يافت و به خونخواهي شهيدان کربلا قيام کرد، براي اين که موافق و مخالف را از هم تميز دهد و بر کفار بتازد، دستور داد شيعيان بر بام خانه خود آتش روشن کنند و اين شب مصادف با شب چهارشنبه آخر سال بود. و از آن به بعد مرسوم شد.
در برخي از شهرهاي آذربايجان چون اروميه، اردبيل و زنجان، همه چهارشنبه هاي ماه اسفند هر يک نقش و نام معيني دارند، که از جمله در منطقهً زنجان بدين شرح است: نخستين چهارشنبه را موله گويند و به شستن و تميز کردن فرش هاي خانه اختصاص دارد. دومين چهارشنبه را سوله گويند، در اين روز به خريد وسيله ها و نيازمنديهاي عيد مي روند. سومين چهارشنبه را گوله گويند و به خيس کردن و کاشتن گندم و عدس و غيره براي سبزه هاي نوروزي اختصاص دارد. چهارمين و آخرين چهارشنبه سال ( چهارشنبه سوري ) را کوله گويند؛ ( کوله در ترکي به معني کهنه و فرسوده است). در برخي از شهرهاي ايران، از جمله ايلام (نوروز آباد)، تويسرکان، کاشان، زاهدان (قصبه مود) و ... مراسم چهارشنبه سوري را آخرين چهارشنبه ماه صفر برگزار مي کنند. و آخرين آتش نيز از رسم ها است. بنابر نوشته تذکره صفويه کرمان نيز، چهارشنبه سوري در ماه صفر بوده است.
در اصفهان چهارشنبه سوري را " چهار شنبه سرخي " نيز مي گويند. يکي از دليل ها و سندهاي ديگري که نشان مي دهد چهارشنبه سوري از آيين هاي پيش از اسلام نيست، مي تواند اين باشد که مراسم آن در غروب آفتاب روز سه شنبه برگزار مي شود. در گاهشماري قمري آغاز بيست و چهار ساعت يک شبانه روز از غروب آفتاب روز پيش است؛ و چهارشنبه سوري، مانند بسياري از آيين ها، جشن ها و سوگواري هاي مذهبي همچون عيد غدير، نيمه شعبان، رحلت حضرت پيامبر ( ص ) که بر اساس گاهشماري قمري است، در غروب روز پيش برگزار مي شود. نحس بودن چهارشنبه در باورهاي عاميانه باعث شده، که هنوز بعدازظهر سه شنبه ( يعني شب چهارشنبه ) به احوال پرسي بيمار نمي روند، و پنجشنبه را عامه " شب جمعه " مي گويند. در صورتي که آيين هاي کهن مثل نوروز، مهرگان، سده و ... که بر اساس گاهشماري خورشيدي است، آغاز بيست و چهار ساعت روز، از سپيده دم و يا از نيمه شب است. آن چه که چهارشنبه سوري را به جشن ها و آيين هاي کهن ايران پيوند مي زند، مي تواند برگزاري رسم و جشني به نام " سور "، در روز پنجه ( خمسه مسترقه ) باشد که از آن تا سدهً چهارم، دوره سامانيان، آگاهي در دست است : صاحب تاريخ بخارا از برگزاري رسمي که " عادت قديم " و با افروختن آتش در " شب سوري " ( پيش از نوروز ) همراه بوده خبر مي دهد : ... آنگاه امير سديد ( منصور بن نوح ) به سراي نشست، هنوز سال تمام نشده بود که چون شب سوري، چنان که عادت قديم است، آتشي عظيم افروختند و پاره اي آتش بجست و سقف سراي در گرفت و ديگر باره جمله سراي بسوخت و ...
امروز، با رسميت يافتن تقويم مصوب 1304، ديگر از جشن هاي پنجه ( که در خوارزم، آغاز سال، و در پارس پايان سال بود ) کمتر نشاني ميتوان يافت. چهار شنبه سوري پايان ماه صفر نيز - تا آن جا که آگاهي در دست است - فراموش شده، و تنها با برگزاري مراسم چهار شنبه آخر سال يا چهارشنبه سوري، که در بر دارندهً رسم هايي از فرهنگ عامه است، مردم به پيشواز نوروز مي روند. اين يادآوري لازم است که با وجود تکنولوژي هاي جديد خانه سازي، ايجاد مجموعه هاي مسکوني، آپارتمان نشيني، در دسترس نبودن " بوته و هيمه " ( به علت استفاده از گاز و برق به عنوان وسيلهً حرارتي )، در اختيار نداشتن کوزه و پشت بام و فضاي مناسب جلوي در خانه، و دگرگوني هاي ديگر فرهنگي، مراسم چهارشنبه سوري هنوز چهرهً نمادين خود را - با دشواري، به ويژه در شهرها و محله هاي سنتي - نگه داشته است.
این مطلب از سایت فرهنگسرا گرفته شده.
بی آنکه بدانیم فریاد زدیم : آزادی
هفت سالگی ام خط های سرخ کشید بر درس های کتاب فارسی
شب نامه های بسیار بر دیوارهای شهر چسباندند
از پله ها و راهروها گذشتی به ملاقات خویش
یک پنجره یک گوشی
و ساعت مچی تو غرامت تیربارانت
با صدای انفجار برخاستیم
خاطراتمان را زیر چرخ های تانک جا گذاشتیم
و از آن پس خیابان نبود
تنها خانه بود و خون
بی چرخ خیاطی من
که تکه هایش ترکش عاشقانم شد
و آنگاه مردی که عاشقش بودم
فریاد زد:پاهایم کو؟
مردانی یاد دست های مرا بر شال گردن هایشان بوسیدند
و انتظار آمد و رفت
روز بازگشت ای کاش رقصیده بودم
اکنون اما
هر شب
در بستری از شعرهای هزارساله ی همسرم می خوابم
و صبح در جواب بوسه اش خواهم گفت:
عزیزم من مرده ام مرا تشییع کن
مطلب زیر بر گرفته از سایت "آتش مقدس "و نوشته آقای رضا مرادي غياث آبادي می باشد.
به اعتقاد برخي اسطوره شناسان همچون “فريدون جنيدي” جشن اسفندگان كه روز بزرگداشت مقام زن وعشق شناخته مي شود، با جشني غربي و غير ايراني به نام ولنتاين جايگزين شده است.
روز پنجم اسفند مطابق با تقويم ايراني روز جشن “اسفندگان” شناخته مي شود. روزي كه از آن مقام زن به عنوان مظهر ونماد عشق واقعي شناخته مي شود.
ايرانيان باستان اين روز را به زنان اختصاص مي دادند و جايگاه زن ، كه مظهر عشق ومهر مادري است، را گرامي مي دارند. در حالي كه به اعتقاد برخي اسطوره شناسان همچون “فريدون جنيدي” اين جشن ملي وآييني با جشني غربي و غير ايراني به نام ولنتاين جايگزين شده است.
در خصوص تاريخچه و مبداء ولنتاين اختلاف نظر وجود داشته تا جايي كه ولنتاين با افسانه در آميخته است، اسطوره شناساني همچون جنيدي مبدا اين جشن كه به نام “روز عشق” ناميده مي شود، همين جشن اسفنگان است.
واژه فارسي اسفند يا سپندارمذ، از واژه پهلوي «سپندارمد» و اوستايي «سپَـنتَـهآرمَـئيتي»، گرفته شده است. اصل اين نام همانا «آرمئيتي» است كه واژه سپنته/سپند براي احترام و گراميداشت بيشتر، به آن افزوده شده است. معمولاً سپنتهآرمئيتي را به معناي «فروتني و آرامي پاك و مقدس» ميدانند، اما برخي از پژوهشگران اين معنا را نميپذيرند.
ل. مولتون در Early Zoroasrianism آنرا در اصل «آرا ماتا» به معناي «مادر زمين» ميداند كه با واژه سانسكريت و ودايي «اَرامتي» به معناي «زمين» اينهماني دارد. اين نامگذاري در متن پهلوي «زند وهومن يسن» نيز بكار گرفته شده است و در زبان و فرهنگ ارمنيان ايراني تداول دارد. آنان او را با نام «سپندارمت» ميشناسند و او را «ايزدبانوي باروري» ميدانند. گويا ايزدبانوي مياندورودي به نام «سَـرپانيتو» يا «اِروئا» كه همسر «مردوك» خداي بزرگ دانسته ميشده، خاستگاهي مشترك با سپندارمذ داشته است. چرا كه اِروئا، ايزدبانوي زايش بوده و حتي معناي واژه آن نيز «باروري» بوده است. در مياندورورد باستان و پس از كوچ «كاسيان» آريايي به آنجا، آييني به نام «هَـشادو» در اجراي نمادين وصلت مردوك و اِروئا، و ديگر مناسك مربوط به «ازدواج مقدس» برگزار ميشده است. در هر حال، حتي اگر آرمئيتي نه به معناي آرامي و فروتني، كه به معناي مادر زمين بوده باشد؛ نبايد پيوند و ارتباطهاي «آرامي» و «آغوش مادري» را حتي دستكم به شكل شباهت واژگان آن در زبانهاي هندوآريايي از ياد ببريم.
بنابر اين، واژه «آرمئيتي» به تنهايي و يا به شكل «سپنتهآرمئيتي» در آغاز، نام يا پاژنام «زمين» و به ويژه «زمين بارور» و يا «مادر زمين» بوده، و بعدها به فرشته يا ايزد پشتيبان زمين اطلاق ميشود. در «گاتها» زرتشت (سرود 45، بند 4)، او دختر اهورامزدا دانسته ميشود و پس از آن «سپندارمذ» به پيكر يكي از امشاسپندان يا ياران اهورامزدا در ميآيد.
از آنجا كه در باورهاي كهن، زمين را نيز مانند زنان، بارور، زاينده و پرورشدهنده ميدانستهاند و همه موجودات بر پهنه او و در پناه و آغوش او پروريده ميشدهاند، جنسيت او را نيز «مادينه» فرض ميكردهاند و از همين خاستگاه است كه عبارتهاي زيبا و دلانگيز «مام ميهن» و «سرزمين مادري» بوجود آمده و فراگير شده است. پيشينيان ما، همانگونه كه زمين را زن يا مادر ميدانستهاند، آسمان را نيز مرد يا پدر بشمار ميآوردهاند و تركيبهاي «مادرزمين» و «پدرآسمان» از همين جا برخاستهاند. بيگمان آنان شباهتها و پيوندهايي بين زن و مرد از يك سو، با زمين و آسمان، و بارندگي و رويش گياهان، از سوي ديگر احساس ميكردهاند. همچنين اين را نيز ميدانيم كه در باورهاي ايراني، نسل بشر يا نخستين زن و مرد جهان، به نام «مشي و مشيانه» از ريشه دوگانه گياهي به نام «مهرگياه» در دل زمين بوجود آمده و آفريده شدهاند و در واقع زمين يا سپندارمذ، مادر نسل بشري دانسته ميشده است.
كاركردهاي آرمئيتي يا سپندارمذ در فرهنگ و ادبيات ايراني بسيار فراوان و گسترده است. در «گاتها»ي زرتشت، هجده بار از او ياد شده است و زرتشت بارها او را براي زندگي پاك، براي آرامشبخشي به كشتزاران، چراگاهها و جانوران، و براي پيدايي يك فرمانرواي نيك، به ياري فرا ميخواند. در اساطير ايراني، او بود كه پيشنهاد و فرمان ساختن تيروكماني براي آرش كمانگير را به منوچهرشاه داد تا گستره و آغوشش را براي فرزندان خود، فراخناكتر كند. متن پهلوي «صددر بندهش» او را ياريرسان نويسندگان، به عنوان پديدآورندگان فكر و انديشه ميداند. پلوتارك نقل ميكند كه اردشير دوم- پادشاه هخامنشي- بهبودي همسرش آتوسا را از سپندارمذ طلب ميكند و او به ياري آنان ميشتابد. سراسر اوستا و به ويژه «فروردين يشت» و يسناي 38، آكنده از سخناني در ستايش و گراميداشت زمين و زن است.
از آنجا كه در باورهاي كهن، زمين را نيز مانند زنان، بارور، زاينده و پرورشدهنده ميدانستهاند و همه موجودات بر پهنه او و در پناه و آغوش او پروريده ميشدهاند، جنسيت او را نيز «مادينه» فرض ميكردهاند و از همين خاستگاه است كه عبارتهاي زيبا و دلانگيز «مام ميهن» و «سرزمين مادري» بوجود آمده و فراگير شده است. پيشينيان ما، همانگونه كه زمين را زن يا مادر ميدانستهاند، آسمان را نيز مرد يا پدر بشمار ميآوردهاند و تركيبهاي «مادرزمين» و «پدرآسمان» از همين جا برخاستهاند. بيگمان آنان شباهتها و پيوندهايي بين زن و مرد از يك سو، با زمين و آسمان، و بارندگي و رويش گياهان، از سوي ديگر احساس ميكردهاند. همچنين اين را نيز ميدانيم كه در باورهاي ايراني، نسل بشر يا نخستين زن و مرد جهان، به نام «مشي و مشيانه» از ريشه دوگانه گياهي به نام «مهرگياه» در دل زمين بوجود آمده و آفريده شدهاند و در واقع زمين يا سپندارمذ، مادر نسل بشري دانسته ميشده است.
نامگذاري آخرين ماه فصل زمستان بنام اسفند يا سپندارمذ نيز از همين ويژگي باروري و زايندگي زمين سرچشمه گرفته است. چرا كه در همين ماه، نخستين جوانهها از خاك سربرميزند و زايش دوباره زمين را نويد ميدهد. از همين رو، مردمان ايراني اين ماه و به ويژه روز پنجم آن كه با نام ماه همانند است (يعني اسفندروز از اسفندماه يا سپندارمذروز از سپندارمذماه) را روز گراميداشت بانوان ميدانستهاند و در اين روز، مردان آيينهايي براي همسران خود برگزار ميكرده و هديههايي به او ميدادهاند كه متأسفانه آگاهي بيشتري از اين مراسم در دست نيست. همچنين بخاطر آغاز فصل رويش و زراعت، از اين روز با نام «جشن برزگران» كه خود همياران سپندارمذ در سبزاندن و باروري زمين هستند، ياد شده است. منابع موجود نشان ميدهد كه جشن اسفندگان، مانند بسياري از ديگر جشنها و آيينهاي ايراني در انحصار هيچيك از اقوام يا اديان ايراني نيست و به تمامي از پديدههاي طبيعت و روابط انساني برگرفته شده است.
برخي ازماه هاي زرتشتي ايزدان يا ايزدبانوان خاصي دارند.” سپندارمذ” فرشته و ايزد بانوي اسفند ماه است. سپندارمذ در عالم معنوي مظهر محبت‘بردباري و تواضع اهورامزدا است و روي زمين ، فرشته موكل بر زمين و زنهاي درستكار و عفيف و شوهردوست است. به اين سبب او را مونث و دختر اهورامزدا دانسته اند. او موظف است زمين را خرم و آباد و پاك و بارور نگاه دارد. به اين جهت هر كس به كشت و كار و آباداني بپردازد ‘خشنودي سپندارمذ را فراهم كرده است. در اساطير آمده است كه اين فرشته بود كه براي “آرش “تير حاضر كرد و وي را امر كرد كه براي تعيين مرز ايران و توران كماني برگزيند.گفته مي شود در گذشته ، اسفند ماه و بويژه اين روز ، روز عيد زنان بوده است و مردان به زنان بخشش مي کردند. سپندارمذ كه واژه اوستايي آن “سپنتا آرميتي” است به معناي تواضع مقدس است و فرشته سپندارمذ در عالم معنوي ، مظهر عشق و تواضع و فروتني و در عالم مادي، نگهبان زمين است.
از ابوريحان بيروني نقل است كه روز اسفندگان در ايران باستان روز زن بوده و در زمانهاي گذشته در اين روز زنان كار خانه را تعطيل ميكردند واداره امور منزل بر عهده مردان بود. به همين جهت اين روز را «جشن مزدگيران » مي گفتند و مردان به زنان مزد يا هديه مي دادند.
«كتايون مزداپور» دكتراي زبان و ادبيات باستاني در باره سپندارمذ معتقد است: چند هزار سال قبل از ميلاد، مادرخدايي وجود داشت كه حامي زمين خوانده مي شد.سپندارمذ شكل جديدي از آن مادر خداست. اسفندگان در فرهنگ زرتشتي يعني روزي كه متعلق به اين فرشته است و اين روز به نام روز “زن” در كتاب ابوريحان بيروني هم آمده است.
امروزه اين جشن هنوز هم با نام «اسفندي» در بسياري از نواحي مركزي ايران، همچون اقليد، كاشان و محلات برگزار ميشود و زنان در اين روز، براي خوشنودي ايزدبانوي پشتيبان باروري خود، آشي نيز ميپزند كه بنام همين جشن، «آش اسفندي» ناميده ميشود. اين آيين در روستاهاي پيرامون كاشان، همچون نَـشَـلج، اِستَـرك و نياسر، در نخستين روز اسفندماه برگزار ميشود. مري بويس (در تاريخ كيش زرتشتي، جلد يكم) گزارش ميكند كه تا مدتي پيش در روز اسفندگان، زرتشتيان كرمان به صحرا ميرفته و تعداد بيشماري از حشرات و پرندگاني كه از نظر آنان آسيبرسان دانسته ميشدهاند را ميكشتهاند.
با توجه به منابع موجود دانسته ميشود كه اسفندگان روز گراميداشت زمين بارور و همتاي انساني آن يعني بانوان بوده است و نه روز زن به مفهوم مطلق و امروزي آن. به عبارت ديگر منظور از زن، همسر است و نه جنسيت آن. بيروني نيز در نقل آيينهاي جشن، از زن به عنوان همسر ياد ميكند و جنسيت زن را در نظر ندارد. آيينهايي نيز كه امروزه در بسياري از نقاط دور و نزديك ميهن برگزار ميشود، همگي در پيوند با روابط عاطفي و مهرآميز همسران است و ارتباطي با جنسيت زنانه ندارد.
مطلبی که درزیرمی خوانید نوشته آقای کیا بهادری است من با خواندنش به یاد این بیت حافظ افتادم که می گوید:
هر چه هست از قامت نا ساز بی اندام ماست ورنه تشریف تو بر بالای کس کوتاه نیست
امبدوارم مورد توجه تان قرار گیرد.
گفتمان بزاز و بایع
ببخشید، شما اون پایین دنبال چیزی میگردید؟
- بله، چطور مگه؟
کمکی از دست من برمیآد؟
- والله چی بگم. شما جنساتون همیناس؟
شما چی میخواستید؟
- فارسی.
خب، اینها همهش فارسیه. بیارم ببینید؟
- نه، اون بالاییها که خیلی قدیمی شده، فارسی مردهس...
این چی؟
- اینم خیلی فاخره، از مد افتاده. جدیدتر چی دارید؟
عرض کنم که... این تازه آمده. از این یکی هم خیلی میبرند.
- وای، نه. این که ترجمانی و کلاسیکه. نچ، نچ... اینم پیچیدگی نداره. عامهپسنده.
نقش و نگار این نمونهرو ملاحظه بفرمایید...
- نه، اینم خیلی شاعرانهس. یک کار مدرنتر میخوام.
پس فکر کنم از این مدل کارها خوشتون بیاد...
- یک کم تصنعییه، توی ذوق میزنه. از این کارهای چند لایه ندارید؟
چرا، اجازه بدید...
- منظورم اونا نیس...
شما که هنوز ندیدی. چهارپایه بیارم؟
- نه، معلومه... زمخته. حس نداره.
این هم هست.
- خشک و کلیشهاییه.
این چطوره؟
- خام و شلختهس.
این...
- تکراریه.
شما اگر بفرمایید دقیقا چی مد نظرتون هست من بهتر میتونم کمکتون کنم.
- من یک کار ساختارشکن و زبانپریش میخوام. باید هنجارهای موجود و بشکنه. مشکل بشه توضیح داد...
برای خودتون میخواستید؟
- چطور؟
خب یک همچین جنسی را باید سفارش بدیم. میخواستم ببینم اگر پیدا شد چقدر بگذارم کنار.
- قد یه قواره کافیه. باید ببینم بهکارم میآد یا نه.
شما خیاط هستید؟
- نخیر. من خودم دکون دارم. تو کار دغدغهی فرم و دلمشغولی زبان هستم.
یک قواره که گفتید، منظورتون به قوارهی خودتون بود؟
- بله.
پس بعیده پیدا بشه.
- چرا؟
چون اشکال اصلا از جنسش نیست. با قد و قوارهای که شما دارید، هر چی بپوشید به تنتون زار میزنه!